ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | English
arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

बैंकिङ सुरक्षामा लापर्बाही

Sep 3, 2019  
सम्पादकीय
NA

चिनियाँ ह्याकरहरूले नेपालका बैंकहरूको नक्कली एटीएम प्रयोग गरी विभिन्न एटीएम बुथमार्फत करोडौं रुपैयाँ लुटेका छन् । तर, बैंक कर्मचारीको सावधानी र प्रहरीको सक्रियताले केही लुटेरा र त्यसरी लुटिएको रकमको ठूला अंश नियन्त्रणमा लिन सफलता मिलेको छ ।
 
नेपालका एटीएमबाट मात्र होइन, भारतका एटीएमबाट पनि यसै गरी नेपाली बैंकको पैसा लुटिएको प्रहरीले बताएको छ । कुनकुन बैंकको कति कति पैसा लुटिएको हो, त्यसको पूर्ण विवरण अझै आइसकेको छैन । बैंकहरूको नियामक निकाय नेपाल राष्ट्र बैंकले छानविन समिति गठन गरेको त छ तर यस्ता चोरीका घटना रोक्न नियामकीय भूमिका खेल्न भने राष्ट्र बैंक पटकपटक चुकेको छ ।
 
ह्याकरहरूले एटीएम बुथबाट रकम चोर्न किन नेपाल नै छाने भन्ने कुराले नै हाम्रो कमजोरी देखाउँछ । यसअघि पनि पटकपटक एटीएमबाट पैसा चोरिइसकेका छन् । एटीएम प्रयोगकर्ताको सूचना चोरेर एटीएमबाट पैसा चोरिन्थ्यो । त्यस्तै बंैकहरू बीच हुने स्वीफ्ट प्रणाली नै ह्याकिङ गरेर बैंकको रकम चोरी पनि भएको थियो । तर, यी र यस्ता घटनाबाट पाठ सिकेर एटीएम र आईटीमा बढी सुरक्षा विधि अपनाउनुपर्नेमा त्यसो भएन । अझ, स्वीफ्ट ह्याकिङको घटना त राष्ट्र बैंकले लुकाउन नै खोजेको थियो । यसरी बारम्बार यहा“को एटीएम तथा बैंकिङ प्रणालीमा आक्रमण हुँदा पनि न कारबाही भयो न त यसबाट जोगिन बलियो सुरक्षा प्रणाली नै अपनाइयो । त्यसैले नेपाल ह्याकरहरूको निसानामा परेको हो भन्न सकिन्छ ।
 
एटीएमबाट पैसा चोरी भएको घटनाको विश्लेषण गर्दा ह्याकरहरूले कुन प्रणाली कमजोर छ भनेर राम्ररी अध्ययन गरेको देखिन्छ । यसपटकको चोरी नयाँ किसिमको पनि छ । ह्याकरहरूले बैंक र एटीएमबीच सम्बन्ध जोर्ने भिसा प्रणालीलाई छलेर आफ्नै स्वीच खडा गरी एटीएमबाट सीधै बैंक प्रणालीमा आबद्ध भई पैसा निकालेको देखिन्छ । आफ्नै सुरक्षा प्रणाली भएका बैंक भने यस आक्रमणमा परेका छैनन् ।

नेपालका बैंकहरूले सूचना प्रणालीलाई बलियो बनाउन कन्जुस्याइँ गर्नुको परिणति हो, यो । नेपाल राष्ट्र बैंकले आईटी अडिट गर्न निर्देशन दिए पनि धेरैले अटेरी गरेका छन् । सूचनाप्रविधिको सुरक्षा अडिट निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । तर, अडिट नगरेका बैंकहरूलाई केन्द्रीय बैंकले कारबाही गर्न नसक्दा बैंकहरू असुरक्षित छन् । यस्तोमा बैंकप्रति विश्वासको कमी पैदा हुन सक्छ जुन अर्थतन्त्रका लागि निकै घातक सावित हुनेछ ।
 
वास्तवमा नेपालको विद्युतीय भुक्तानी जोखिमपूर्ण छ भनेर बारम्बार प्रश्न उठिरहेको छ । यस्तो भुक्तानीमा बैंक, ग्राहक र सेवाप्रदायक तीन पक्ष जोडिएका हुन्छन् । कुनै एक पक्षले सानो गल्ती गरे वा असावधानी देखाए भुक्तानी असुरक्षित हुन जान्छ । अहिले विद्युतीय भुक्तानी गर्ने सेवाप्रदायक कम्पनीहरू धेरै नै बढेका छन् । तर, तिनीहरूलाई सञ्चालन गर्न स्वीकृति दिनुअघि प्राविधिक पक्ष र यिनीहरूको आईटीको सुरक्षाको मूल्यांकन नै राम्ररी भएको छैन । केन्द्रीय बैंक सहमति दिनुअघि सेवाप्रदायकको क्षमताको मूल्यांकन गरेको पाइँदैन । त्यसैले विद्युतीय भुक्तानी असुरक्षित हुनुमा राष्ट्र बैंकको कमजोरी देखिन्छ । राष्ट्र बैंकले भुक्तानी प्रणाली विभाग गठन गरेको ३–४ वर्षमात्र भएको छ । त्यसले गर्दा पनि समस्या भएको हुन सक्छ । यसो भन्दैमा नियामक निकायले उन्मुक्ति भने पाउँदैन ।
 
हो, यस्तो उच्च प्रविधियुक्त चोरी नेपालमा मात्र होइन, अन्य देशमा पनि हुन्छन् । तर, त्यसो भनेर पन्छिन खोजियो भने बैंकहरूमा रहेको खर्बौं रुपैयाँ पूरै असुरक्षित हुने खतरा बढ्छ । त्यसैले, अब प्रविधिको क्षेत्रमा लगानी बढाउनु ढिला गर्नु हुँदैन । त्यसैले नेपालको आईटीको अडिट गर्न र रणनीति तय गर्न विशेष संयन्त्र नै जरुरी देखिन्छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्