arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

सम्मेलनले पूर्वाधार क्षेत्रमा बहुआयामिक प्रभाव पार्नेछ

Sep 11, 2019  
अन्तरवार्ता
Image Not Found
वसन्त चन्द, महासचिव, नेपाल युवा निर्माण व्यवसायी समुदाय (वाईसीएनसी)

दिगो आर्थिक वृद्धि र विकासका लागि पूर्वाधार निर्माण अपरिहार्य छ । अहिले नेपालले पूर्वाधार निर्माणलाई तीव्र गतिमा अघि बढाउँदै छ । पूर्वाधारमा राज्यले नै पर्याप्त लगानी गर्न नसक्ने चुनौतीबीच निजीक्षेत्रको र विदेशी लगानी पूर्वाधार निर्माणमा आकर्षित गर्ने प्रयास पनि भइरहेका छन् । पूर्वाधार विकासमा लगानी प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले सन् २०१४ देखि नेपाल उद्योग परिसंघ लगायत निजीक्षेत्रको पहलमा नेपाल पूर्वाधार सम्मेलन हुँदै आएको छ । यसपटक भने सरकार नै आयोजकको रूपमा रहेको छ । प्रस्तुत छ, काठमाडौंमा बुधवार र बिहीवार आयोजना हुने ‘नेपाल पूर्वाधार सम्मेलन–२०१९’ को उद्देश्य र पूर्वाधारमा लगानीको सम्भावनाबारे नेपाल युवा निर्माण व्यवसायी समुदाय (वाईसीएनसी)का महासचिव वसन्त चन्दसँग आर्थिक अभियानकी हिमा वि.कले गरेको कुराकानीको सार :

नेपाल पूर्वाधार सम्मेलन शुरू हुँदै छ । सम्मेलनको उद्देश्य के हो ?  
नेपाल पूर्वाधार सम्मेलन नेपाल उद्योग परिसंघ (सीएनआई) र नेपाल युवा निर्माण व्यवसायी समुदाय (वाईसीएनसी)को संयुक्त पहलमा सन् २०१४ देखि शुरू गरिएको हो । नेपालको पूर्वाधार विकासका लागि आवश्यक पर्ने प्रविधि तथा जानकारीहरू आदानप्रदान गर्नु, मुलुकको निजीक्षेत्र र विदेशी लगानीकर्तालाई नेपालको पूर्वाधारमा लगानी भित्र्याउन प्रेरित गर्नु सम्मेलनको लक्ष्य हो । दिगो आर्थिक वृद्धिको आधार नै दिगो गुणस्तरीय पूर्वाधार निर्माण भएकाले पूर्वाधार निर्माणको विकल्प छैन । ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’को लक्ष्य हासिल गर्न पूर्वाधारको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहन्छ । संयुक्त राष्ट्र संघले पनि दिगो विकासका लागि मजबूत पूर्वाधार भनेको छ । नेपालले दिगो विकास लक्ष्य–२०३० का १७ ओटा सूचकमा लक्ष्य हासिल गर्न समेत पूर्वाधार प्राथमिकतामा दिनुपर्छ । अर्को, आयस्तर बढाउन पूर्वाधारमा पर्याप्त लगानी आवश्यक छ । नेपालको लगानीले मात्रै ‘लाइफलाइन प्रोजेक्ट’ सम्पन्न गर्न गाह्रो छ । त्यसैले विदेशी लगानी खोज्न र निजीक्षेत्रलाई पनि लगानी गर्ने अवसर सृजना गर्न सम्मेलन आयोजना गर्दै आएका छौं ।

यसपटकको सम्मेलन विगत वर्षको भन्दा केमा फरक छ ?
यसपटकको सम्मेलनमा सातओटै प्रदेशका सम्भावित परियोजनाको ‘शो केस’ गरिएको छ । तेस्रो संस्करणको राम्रो पक्ष यसलाई मानिएको छ भने अर्काेतर्फ सरकारले (भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय) नै अहिले आयोजकको रूपमा सहकार्य गरिरहेको छ र सहआयोजकमा नेपाल लगानी बोर्ड रहेको छ । सातओटै प्रदेशका मुख्यमन्त्रीसँग बसेर सम्भावित परियोजनामा छलफल भएको छ । सम्मेलनलाई ‘प्लाटफर्म’को रूपमा उपयोग गरेर प्रदेशमा लगानी भित्र्याउन आग्रह गरिएको छ । सोहीअनुसार सम्मेलनको तयारी भएको छ । सन् २०१४ मा शुरुआत मात्र गरिएको थियो । त्यसपछि थप सुधार हुँदै २०१९ मा आइपुग्दा वाईसीएनसी समेत स्थापना गरिएको छ । अहिलेसम्म आउँदा पूर्वाधार तथा निर्माण व्यवसायलाई व्यावसायिक रूपमा अघि बढाउने कामको थालनी भएको छ । आजको भोलि नै परिणाम नदेखिए पनि यसले मुलुकको दिगो विकासमा टेवा पु¥याउँछ । सम्मेलन गर्दा नीति नियमहरू लगानीमैत्री बनाउन दबाब हुन्छ ।
 
सरकारले लगानी सम्मेलन गर्दै आएको छ भने निजीक्षेत्र पनि पूर्वाधार सम्मेलनमा अग्रसर छ । यसमा ताङ्खिवक त भिन्नता देखि“दैन । यसले कस्तो सन्देश जान्छ ?
निर्माण क्षेत्रमा लागेका व्यवसायीको पनि सामाजिक दायित्व हुन्छ । निजीक्षेत्रले यस्ता सम्मेलन गर्दा सरकार र देशको पूर्वाधार निर्माणमा सहयोग हुन्छ भने किन नगर्ने भन्ने हो । विगतमा राजनीतिक स्थिरता थिएन । अहिले सबै काम सकारात्मक दिशामा केन्द्रित छन् । सरकारले लगानी सम्मेलन ग¥यो । त्यसले सबै क्षेत्रलाई समेट्छ । सेवादेखि पूर्वाधारका क्षेत्रहरू समेटिएको हुन्छ भने हामीले गर्ने पूर्वाधार सम्मेलन भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा मात्र केन्द्रित हुन्छ । पूर्वाधार क्षेत्रमा मात्रै केन्द्रित हुने हो । कार्यक्रम आयोजना गर्नुको मुख्य लक्ष्य नै लगानी भित्र्याउने हो । अन्तरराष्ट्रिय क्षेत्रसम्म जोडिने हो भने विदेशी लगानी भित्रिए मुलुकभित्र अवसर पाइन्छ । निजीक्षेत्र पनि प्रदेशमा लगानीका लागि जाने अवस्था आउँछ । नेपालको लगानीमा मात्रै ठूला पूर्वाधार विकास गर्न सकिँदैन । यसका लागि वैदेशिक लगानी आवश्यक छ । 

पूर्वाधार निर्माणमा लगानीको वातावरण बनाउन राज्यको कस्तो भूमिका हुनुपर्छ ?
सरकारको नीति र नियमहरू बनाएर नै काम गर्न सहजीकरण गर्नुपर्छ । निजीक्षेत्रले लगानी गर्न प्रतिफल सुनिश्चित हुनुपर्छ । हाम्रो देशमा सबैजसो क्षेत्रमा व्यावहारिक ज्ञानको अभाव देखिन्छ । अहिले यस्तै सम्मेलनबाट अनुभवहरू आदानप्रदान हुने गरेको छ । कानूनी र नीतिगत रूपमा सबैमा समान किसिमको व्यवहार हुनुपर्छ । यसले गर्दा लगानीको प्रतिफल पनि हासिल हुन्छ भने देश विकासले पनि फड्को मार्छ ।

निर्माण व्यवसाय क्षेत्र सधैंजसो विवादमा आइरहेको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा यस क्षेत्रमा युवा उद्यमीहरू कसरी आउन सक्छन् ?
निर्माण व्यवसायमा एकपक्षीय रूपमा नकारात्मक सन्देश गइरहेको छ । यहाँ निर्माण व्यवसायी मात्रै नभई सबैको सहकार्यको आवश्यकता देखिन्छ । ‘साइट क्लियर’ गर्नेदेखि, डिजाइन, इन्जिनीयरिङ, प्रोजेक्ट बैंकको अभाव लगायत पक्षहरूमा नेपालमा काम नै हुन सकेको छैन । त्यसमा सुधार होस् भनेर नै हामी अग्रसर छौं र सम्मेलनहरू गरिरहेका छौं । व्यापारिक हिसाबले आकर्षण हुन्छ । एउटा आयोजना नै ठूलै रकमको देखिन्छ, तर यसमा निकै चुनौती पनि छन् । जहाँ जहाँ विकास भएको हुँदैन, त्यहाँ पुग्नुपर्छ । अन्य क्षेत्रमा जस्तो उद्यमशीलता विकास गर्न नसकिए पनि विगतको तुलनामा युवाहरू व्यावसायीक रूपमा निर्माण क्षेत्रमा आइरहेका छन् । युवाहरूलाई निर्माण क्षेत्रमा आकर्षित गर्न र पेशा मर्यादित बनाउन वाईसीएनसी स्थापना गरिएको छ । निर्माण क्षेत्रमा देखिएका समस्या र यो क्षेत्रलाई हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गरेर व्यावसायिक छवि बनाउन ‘निर्माण क्षेत्रमा दोस्रो पुस्ता’ भनेर युवा निर्माण उद्यमीहरू व्यवस्थित भएका छौं । अहिले पूर्वाधार विकासको समय भएकाले युवाहरू पनि यसमा आकर्षित भएका छन् । 

यो क्षेत्रमा के के समस्या देखिएका छन् र समाधानका लागि कस्तो पहल गर्नुपर्छ ? 
नेपाल पूर्वाधार निर्माणको चरणमा छ । यहाँ प्रशस्त लगानीको सम्भावना छ । सबैभन्दा पहिला आयोजना घोषणा गर्नुपूर्व नै बजेट, डिजाइन, बजेटको व्यवस्थापन र साइटहरू क्लियर नहँुदा अहिले आयोजनाहरू लामो अवधिसम्म निर्माणाधीन अवस्थामै छन् । अहिले पनि आयोजना स्थलहरूमा काम गर्न सहज छैन । सरकारले नीति तथा नियमहरू बनाउँदा सरोकारवालालाई समेट्दैन । सरकारले नियन्त्रण मात्रै गर्ने नीति लिन्छ । चन्दा आतंक तथा सामूहिक रूपमा दबाब दिने क्रम केही घटेको छ । आजको दिनसम्म हेर्दा कतिपय आयोजना साइट क्लियर हुँदैन, मुआब्जाको समस्या हुन्छ र त्यसले गर्दा काम समयमै सम्पन्न हुन सक्दैन । निर्माण व्यवसायीले समयमै काम सम्पन्न गर्नु भनेको नाफा कमाउनु हो । सबै पक्ष सुनिश्चित र स्पष्ट भएपछि मात्रै ठेक्कापट्टाको काम गरेमा पूर्वाधार निर्माणले सार्थकता पाउँछ । पूर्वाधार विकासमा निर्माण व्यवसायीको मात्रै हात हुँदैन । सबै पक्षको सहकार्य भएमा वातावरण बन्छ र सबै लगानीका लागि आकर्षित हुन्छन् । ई–बिडिङका कारण अहिले टेन्डर पाउन सहज भएको छ भने निर्माण क्षेत्रमा व्यावसायिकता विकास पनि देखिएको छ । राज्यले निर्माणसँग सम्बन्धित कुनै नियम निर्माण व्यवसायीलाई समावेश गरी ल्याउनुपर्छ । 

पूर्वाधार सम्मेलनको उपलब्धि के हुनेछ ?
पूर्वाधार सम्मेलन निरन्तर हुने योजना हो । दुई–दुई वर्षमा गरिने भएकाले पनि पुनर्मूल्यांकन तथा थप नयाँ क्षेत्रको पहिचानमा यसले टेवा पुर्‍याउँछ । सम्मेलनले पूर्वाधार क्षेत्रको विकासमा बहुआयामिक प्रभाव पार्नेछ । सम्मेलनमा मुलुकभरका सम्भावित परियोजनाको शो केस हुने भएकाले लगानी गर्न आउनेलाई सहज हुन्छ । यस्तै परियोजनाको पहिचान हुने भएकाले लगानी र यसको आवश्यकताबारे स्पष्ट बनाउँछ । सम्मेलनमा विभिन्न क्षेत्रका विज्ञ सहभागी हुन्छन् । त्यसैले पूर्वाधार निर्माणमा उहाँहरूका विचार र अनुभव नेपालका लागि मार्गदर्शन हुने विश्वास छ । पूर्वाधार विकासमा अघि बढ्दै गर्दा देखिएका समस्या समाधानका लागि यसले सरकार तथा सरोकारवाला निकायलाई सहयोग पुग्नेछ । सरकारलाई पनि पूर्वाधारमा लगानीको वातावरण बनाउन र केही नीति नियम परिवर्तन गर्न वा बनाउन सघाउनेछ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्