ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | English
arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

सार्वजनिक बस कम्पनीमा  व्यवस्थापकीय कमजोरी

Oct 31, 2019  
सम्पादकीय
NA

 

डेढ वर्षअघि सार्वजनिक यातायातमा रहेको सिन्डिकेटको अन्त्यसँगै चर्चामा आएको मयूर यातायात सञ्चालकबीच विवाद चुलिएको छ । कम्पनीका शेयरधनीहरूले गाडी बेचेर भए पनि आफ्नो लगानी फिर्ता गर्न सञ्चालक समितिलाई दबाब दिएको समाचार सार्वजनिक भएको छ ।
 
छोटो समयमा नै आफ्नो सेवाका कारण लोकप्रिय बनेको मयूर यातायातले व्यवसाय विस्तारका लागि विद्युतीय बस सन्चालनसहितको महत्त्वाकांक्षी योजनासमेत अघि सारेको थियो । तर, कम्पनीभित्रको किचलोका कारण कम्पनी अहिले समस्याग्रस्त छ । कुनै पनि कम्पनी चाहे त्यो सरकारी होस् वा निजी, तिनलाई व्यवस्थापकहरूले व्यावसायिक रूपमा सञ्चालन गर्दैनन् भने ती संस्था समस्यामा पर्छ । अहिले यस्तै परिदृश्य देखिएको छ, मयूर यातायात मात्र होइन, सार्वजनिक सवारीसाधनको विद्यमान सेवामा नै ठूलो परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएका कम्पनीहरूमा समेत ।

नेपालमा निजीक्षेत्रले सार्वजनिक यातायातका लागि निकै ठूलो लगानी गरेको छ । तर, त्यसलाई व्यवस्थित बनाउने प्रयास यदाकदा कसैले गरे पनि त्यो दिगो बन्न भने सकेको छैन ।

सार्वजनिक यातायातमा रहेको सिन्डिकेट तोड्न कम्पनी मोडलमा यातायात सेवा सञ्चालन गर्न सरकारले प्रोत्साहित गर्‍यो । त्यसैअनुसार थुप्रै कम्पनी दर्ता भए र सञ्चालनमा पनि आए । तर, त्यसलाई व्यवस्थापन गर्न नजान्दा यस्ता कम्पनीहरू प्रायः समस्यामा परेका छन् ।
 
सार्वजनिक यातायातको गेम चेन्जर मानिएको साझा यातायातको व्यवस्थापन सही ढंगले चलेको छ । त्यसो हुनाले सञ्चालनमा समस्या त देखिँदैन तर निरन्तर घाटामा छ । यसमा पनि व्यवस्थापकीय कमजोरी रहेको देखिन्छ । 

बाबा गोकर्णेश्वर यातायात विवादकै कारण टुक्रियो । त्यस्तै सरकारकै पहलमा सञ्चालित दिगो सार्वजनिक यातायात पनि घाटामा चलिरहेको छ । सिटी मेट्रो यातायात हराइसकेको छ । यसरी सार्वजनिक यातायात कम्पनीहरू असफल हुनुको कारण कम्पनी सञ्चालन गर्नेहरूमा व्यावसायिकताको अभाव हो । कम्पनी के हो, कसरी सञ्चालन गरिन्छ, त्यसमा साझेदारहरूले के गर्नुपर्ने हो, साझेदारप्रति सञ्चालकहरूको जिम्मेवारी के हो भन्ने कुराको जानकारी नभएकाले नै कम्पनीहरू समस्यामा परेका हुन् ।
काठमाडौं उपत्यका लगायत प्रमुख शहरमा सार्वजनिक यातायात निकै समस्याग्रस्त देखिन्छ । यात्रुहरूले सुविधा पाएका छैनन् । जथाभावी गाडी रोक्नेदेखि लिएर यात्रुसँग बढी भाडा असुल्नुका साथै दुर्व्यवहारसम्म हुने गरेका छन् । सिन्डिकेट हटेपछि यस्ता धेरै समस्या न्यून हुने अपेक्षा आमनागरिकमा थियो । तर, त्यस्तो हुन सकेको छैन । साना गाडीका सट्टामा ठूला गाडीहरूले सेवा दिन थाले । सेवाको गुणस्तरमा भने खासै परिवर्तन हुन सकेको छैन ।
 
सार्वजनिक यातायात व्यवस्थित हुनु आवश्यक छ । संसारभरि नै सर्वसाधारणलाई सेवा दिन सार्वजनिक यातायातलाई व्यवस्थित गरिएको हुन्छ । बस, मेट्रो तथा अन्य खालका यातायात सेवा व्यवस्थित गरिएको हुन्छ । नेपालमा निजीक्षेत्रले सार्वजनिक यातायातका लागि निकै ठूलो लगानी गरेको छ । तर, त्यसलाई व्यवस्थित बनाउने प्रयास यदाकदा कसैले गरे पनि त्यो दिगो बन्न भने सकेको छैन ।
 
सरकारले साझा बसलाई विद्युतीय बस किन्न आर्थिक सहयोग गरेको थियो । तर, पछिल्लो समय सरकारकै निर्देशनका कारण विद्युतीय बस किन्ने प्रक्रिया अवरुद्ध हुनपुगेको छ । सरकार र साझा व्यवस्थापनबीचको समस्याका कारण ३०० विद्युतीय बस खरीद र सञ्चालन अझै केही पर धकेलिने भएको छ ।
 
कुनै पनि देश कति विकसित छ भन्ने कुरा त्यस देशको सार्वजनिक यातायातको व्यवस्थापनका आधारमा पनि लिने गरिन्छ । यातायात प्रणाली जति व्यवस्थित हुन्छ देश समृद्धिको यात्रामा त्यति नै अगाडि बढ्छ । तर, नेपालमा भने न सरकारी न त निजीक्षेत्रले नै सार्वजनिक सेवा प्रभावकारी रूपमा उपलब्ध गराउन सकेका छन् । साझा, मयूर लगायत सार्वजनिक यातायात कम्पनीहरूको सफलता/असफलताले नेपालमा सार्वजनिक यातायात दिगो हुने/नहुने निक्र्यौल गर्छ । सार्वजनिक यातायात सञ्चालनको हाम्रो अनुभवले व्यवस्थापन निकै कमजोर रहेको तथ्य देखिन्छ । यसलाई सुधार गर्न यस क्षेत्रमा समेत उच्च व्यावसायिक व्यवस्थापनको खाँचो टड्कारो देखिएको छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्