arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

सावधानीको समय 

Dec 2, 2019  
सम्पादकीय
NA


पछिल्ला वर्षमा अर्थतन्त्र चलायमान बनाउने निर्माण क्षेत्रमा शिथिलता आउँदा प्रमुख औद्योगिक कच्चा पदार्थको आयात खुम्चन पुगेको छ । स्टील, छड र सिमेन्टको बजार अपेक्षाकृत विस्तार नहुँदा कच्चा पदार्थको आयात घटेको देखिन्छ । 

निर्यात वृद्धि भएको र आयात घटेको विषयलाई लिएर सरकारले ठूलै उपलब्धि भएको दाबी गरिरहँदा विभिन्न सूचकले अर्थतन्त्र विस्तारै संकुचन हुन थालेको हो कि भन्ने संकेत गरेको छ । औद्योगिक कच्चा पदार्थको आयात घट्नु भनेको उत्पादन पनि घट्नु हो । उपभोग्य वस्तुको माग र उपभोगमा कमी आएकाले नै उत्पादन घटेको हो भन्न सकिन्छ । औद्योगिक कच्चा पदार्थमात्र होइन, अर्थतन्त्रका धेरै पक्षमा सुस्ती देखिएको छ । 

अर्थतन्त्रमा संकट नै आएको हो भन्न त सकिँदैन तर उत्पादन र उपभोग घट्दै गएको देखिएकाले संकुचन आइरहेको छ भन्न भने सकिन्छ । यसले मन्दीको रूप लिएको त छैन तर सचेत हुनपर्ने अवस्था भने आएको छ ।

सरकारले अर्थतन्त्रका सूचक सकारात्मक रहेको बताए पनि कात्तिक अन्तिम सातामा अर्थ मन्त्रालयले चालू आर्थिक वर्षको आर्थिक वृद्धिदर संशोधन गर्दै ८ दशमलव ५ दशमलवबाट ७ प्रतिशतमा झार्‍यो । यसो भन्नुको अर्थ अर्थतन्त्रमा संकुचन आएको कुरा स्वीकार्नु हो । पछिल्ला वर्षमा अर्थतन्त्रको मुख्य चालक मानिएको निर्माणमा प्रयोग हुने सामग्री र कच्चा पदार्थको आयात एक चौथाइ खुम्चिएको छ । निर्माण सामग्रीको माग कम भएपछि तिनको मूल्यसमेत घट्न थालेको र उद्योगहरूले उत्पादन घटाउन थालिसकेको अवस्था देखिन्छ । 

विद्युतीय सामग्री, मोबाइल फोन, सवारीसाधन आदिको बजार पनि खस्केको तथ्यांकले देखाउँछ । उपभोग्य वस्तुहरूको माग स्थिर रहेको पाइन्छ । उपभोग्य वस्तुको आयातसमेत घटेको छ । तर, सरकारले बजार सुस्त भएको स्वीकारेको छैन, आफ्नो नीतिगत कडाइका कारण आयात घटेको दाबी गरेको छ । विलासिताको सामानको आयात घट्नु सकारात्मक मानिए पनि औद्योगिक कच्चा पदार्थ, मेशिनरी आदिको आयात घट्नुचाहिँ अर्थतन्त्र गतिशील हुन नसकिरहेको संकेत गर्छ । 

घरजग्गाको कारोबार पनि ओरालो लागिरहेको छ । अर्थतन्त्रको ऐना मानिने शेयरबजार पनि ओरालो लागेको निकै भएको छ । बैंकहरूमा तरलता अभाव भएको विषयलाई लिएर अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडा निकै सकारात्मक छन् । बैंकहरूको ऋण लगानी हुनु भनेको अर्थतन्त्रको विस्तार हो भन्ने मन्त्री खतिवडाको भनाइ छ । त्यसो त लगानी मैत्री वातावरणमा सुधार आएको विश्व बैंकको प्रतिवेदनले देखाएको छ । सरकारले यसलाई ठूलै उपलब्धि मानिरहेको पनि छ । वास्तविकतामा भने लगानी र बजारका क्षेत्र संकुचित हुँदै गएको संकेत मिल्छ । 

नेपालको अर्थतन्त्रमा ठूलो भूमिका खेल्ने धानको उत्पादन यस वर्ष १० प्रतिशत घट्ने अनुमान छ । वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्या घट्दै गएकाले विप्रेषण आय पनि घट्न थालेको छ । देशभित्रको उत्पादन भने बढ्न सकेको छैन । स्थिर सरकार बनेसँगै नीतिगत स्थिरताले व्यावसायिक वातावरण सुध्रिन्छ भन्ने सोच निजीक्षेत्रमा भए लगानी भने बढ्न सकेको छैन । आयातमा कमी आएसँगै राजस्व लक्ष्य पूरा नहुने भएपछि सरकारले करमा बढी कडाइ गर्न थालेको छ जसलाई व्यवसायीहरूले सकारात्मक रूपमा लिएको देखिँदैन । त्यसमा पनि सरकारले विकास खर्च गर्न नसक्दा पैसा जति सरकारी ढुकुटीमा थन्किन पुगेको छ । यस्तोमा अर्थतन्त्र विस्तार हुने सम्भावना निकै कम हुन्छ । 

यस्तो अवस्थामा सरकारले नीतिगत र संरचनागत सुधारलाई तीव्र पार्नुपर्ने हो । चालू खर्च घटाएर विकास खर्च बढाउनुपर्ने हो तर सरकारको काम गराइ कछुवाको गतिमा छ । न कानुन सुधारका कुरालाई तीव्र गतिमा अघि बढाइएको छ न त व्यवसायीका चिन्ता र मागलाई नै सम्बोधन गरिएको छ । त्यही भएर अहिले नेपालको निजीक्षेत्र ‘पर्ख र हेर’ अवस्थामा देखिएको छ । यस्तोमा अर्थतन्त्रमा संकट नै आएको हो भन्न त सकि“दैन तर उत्पादन र उपभोग घट्दै गएको देखिएकाले संकुचन आइरहेको छ भन्न भने सकिन्छ । यसले मन्दीको रूप लिएको त छैन तर सचेत हुनपर्ने अवस्था भने आएको छ । त्यसैले सरकारले अर्थतन्त्रलाई गति दिन विशेष प्याकेज ल्याउनु आवश्यक देखिन्छ । 

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्