ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | NBA
arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

चुनौतीका चाङबीच खतिवडा

Mar 5, 2020  
सम्पादकीय
NA

संघीय संसद्को सदस्य नभए पनि मन्त्री बन्न सक्ने संवैधानिक प्रावधानअनुसार डा. युवराज खतिवडा दोस्रोपटक अर्थमा मन्त्री नियुक्त भए । उनी संसद्को सदस्य नबनिसकेकाले उनको कार्यकाल कति समय हुने भन्ने स्पष्ट छैन । तर, उनको दोस्रो कार्यकाल अघिल्लोभन्दा बढी चुनौतीपूर्ण हुने देखिन्छ ।

निजीक्षेत्रलाई साथ लिएर प्रतिकूल अवस्थामा अर्थतन्त्रलाई सही दिशामा डोहोर्‍याउने जिम्मेवारी खतिवडाको काँधका अहिले छ । संकटको समयमा निजीक्षेत्रले सरकारको साथ खोज्नु अस्वाभाविक पनि होइन । त्यसअर्थमा अर्थशास्त्रीका रूपमा खतिवडाको परीक्षण अब शुरू हुँदै छ ।

सत्तारूढ दल नेकपाभित्र उनको पुनर्नियुक्तिलाई लिएर देखिएको चर्को मतान्तरका बीच खतिवडाले अर्थतन्त्रको कमान सम्हालेका छन् । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको दह्रो साथ भएकै कारण उनी अर्थ मन्त्रालयमा पुनः छिर्न सकेका छन् । प्रधानमन्त्रीको बलियो साथ र समर्थनका कारण खतिवडालाई नीतिगत निर्णय गर्न र सुधार गर्न पक्कै सहज हुनेछ । खासगरी, प्रधानमन्त्रीका विश्वासपात्र मानिने तत्कालीन सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाको राजीनामापछि ओलीको सबैभन्दा विश्वासपात्र खतिवडा नै भएको निष्कर्ष निकालिँदै छ । तर, उनका सामु अर्थतन्त्रका समस्याको चाङ नै देखिन्छ । चालू आर्थिक वर्ष ४ महीनामात्र बाँकी छ तर सरकारको पूँजीगत खर्च निकै कमजोर छ । प्रधानमन्त्री स्वयम्ले कडा निर्देशन दिँदा पनि विकास खर्च बढ्न सकेको छैन । अहिले कोरोना संक्रमणका कारण विश्व अर्थतन्त्र सन् २००८ को मन्दीको तहमा पुगिसकेको विश्लेषण विश्व अर्थशास्त्रीहरूले गरिसकेका छन् । त्यो बेलाको मन्दीले नेपाललाई नछोएको भए पनि अहिलेको संकटले भने नेपाली अर्थतन्त्रमा प्रहार गरिसकेको छ । खासगरी नेपालको ठूला पूर्वाधार आयोजनाहरूको ठेक्का लिएको चीनबाट कामदार र यन्त्रउपकरण नआउँदा ती आयोजनाको काम अगाडि बढ्न सकेको छैन । चिनियाँ ठेकेदारहरूले फोर्स मेजरको सूचना दिइसकेका छन् । यिनको निर्माण अवधि लम्बिँदा बहुआयामिक प्रभाव पर्ने निश्चित नै छ । 

नेपालको पर्यटन क्षेत्र कोरोनाको प्रहारले नराम्ररी थलिइसकेको छ । होटलहरूले कामदार कटौती गर्न थालिसकेका छन् । भ्रमण वर्षका कारण लगानी थपेका होटलहरूले बैंकको ऋण र ब्याजको किस्ता समयमा बुझाउन नसक्ने अवस्था देखिएको छ, जसले गर्दा बैंकहरू पनि समस्यामा पर्ने देखिन्छ । बजारमा औषधि, खाद्यान्न, कपडा आदिको आपूर्ति शृंखला प्रभावित भइसकेको छ । चीनबाट सामान आयात ठप्प छ । बजारमा केही सामानको अभाव देखिन थालेको छ भने मूल्य वृद्धि पनि भएको छ । औद्योगिक कच्चा पदार्थको आयात पनि प्रभावित भएको छ । अर्कोतिर, निर्माण कार्यले गति नलिँदा सिमेन्ट, डन्डीजस्ता उद्योगहरू समस्यामा पर्न थालेका छन् । आफ्नो उत्पादन क्षमताको ४०–४५ प्रतिशत मात्रै उपयोग गर्दा पनि बजारमा सामान विक्री हुन सकेको छैन । मूल्यमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा हुनुका साथै उधारो कारोबारले गर्दा उद्योगीहरू समस्यामा परिसकेका छन् । यसरी अर्थतन्त्रमा चारैतिर दबाब परेको अवस्थामा अर्थमन्त्रीका सामु निकै चुनौतीहरू देखिएका छन् । अर्थमन्त्रीको पुनरागमनलाई शेयरबजारले रुचाएन, पहिलो दिन नै बजार निकै खस्कियो । डा. खतिवडा र निजीक्षेत्रबीच पनि विश्वासको संकट देखिन्छ । निजीक्षेत्रका मागलाई सम्बोधन गर्न कन्जुस्याइँ गरेकाले उनलाई अनुदारवादी मान्ने जमात पनि ठूलै छ । आर्थिक परिसूचकहरूमा संकुचन देखिएको सन्दर्भमा सरकारले लिएको ८ दशमलव ५ आर्थिक वृद्धिदरको लक्ष्य पूरा हुने आधार अब देखिँदैन । बजेटको अर्धवार्षिक समीक्षाबाट बजेट र राजस्वको लक्ष्य घटाए पनि वृद्धिदरचाहिँ प्राप्त हुने अर्थमन्त्रीको दाबी थियो । त्यो दाबी पूरा हुने सम्भावना किनै घटेको छ । यस्तोमा अर्थतन्त्रलाई गति दिन स्टिमुलस (प्रोत्साहन) प्याकेज अनिवार्य भइसकेको छ । 

निजीक्षेत्रलाई साथ लिएर प्रतिकूल अवस्थामा अर्थतन्त्रलाई सही दिशामा डोहोर्‍याउने जिम्मेवारी खतिवडाको काँधका अहिले छ । संकटको समयमा निजीक्षेत्रले सरकारको साथ खोज्नु अस्वाभाविक पनि होइन । त्यसअर्थमा अर्थशास्त्रीका रूपमा खतिवडाको परीक्षण अब शुरू हुँदै छ ।

प्रतिक्रिया [1]
User Image

ma nepali

[Mar 5, 2020 01:37am]

प्रधानमन्त्रीका विश्वासपात्र मानिने तत्कालीन सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाको राजीनामापछि ओलीको सबैभन्दा विश्वासपात्र खतिवडा नै भएको निष्कर्ष निकालिँदै छ ।


प्रतिक्रिया दिनुहोस्