arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

पाम तेलमा कूटनीतिक पहल

२०७६ पौष, २५  
सम्पादकीय
NA

नेपालको निर्यात व्यापारमा ठूलो हिस्सा ओगटेको प्रशोधित पाम तेल भारत निर्यातको पछिल्लो अन्योल हटाउन सरकारले कूटनीतिक पहल थाल्नुपर्ने देखिएको छ । बुधवार भारत सरकारको वाणिज्य विभागले एक परिपत्र जारी गर्दै प्रशोधित पाम तेलको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि हाललाई नेपालबाट निर्यात रोकिएको छ । 

भारतको वाणिज्य विभाग अन्तर्गतको विदेश व्यापार निर्देशनालयले जारी गरेको परिपत्र अनुसार कच्चा पाम र प्रशोधित पाल्मोलिन तेलको आयातमा रोक लगाइएको उल्लेख छ । निर्देशनालयले खुला वर्गबाट हटाई प्रतिबन्धित वर्गमा राखेर परिपत्र जारी गरेपछि नेपालबाट पाम तेलको निर्यात रोकिएको हो । त्यसो त भारतीय सञ्चार माध्यमले भने मलेशियाबाट हुने आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको उल्लेख गरेका छन् । 

भारतले कस्मिरमाथि चालेको कदम र नागरिकता ऐनमा गरेको संशोधनलाई लिएर मलेशियाले भारत सरकारको विरोध गरेको थियो । त्यही कारण मोदी सरकारले मलेशियाबाट तेल आयात नगर्न यस्तो प्रतिबन्ध लगाइएको विश्लेषण गरिएको छ । भारतले इन्डोनेशियाबाट कच्चा पाम तेल र मलेशियाबाट प्रशोधित तेल ठूलो परिमाणमा आयात गर्ने गरेको छ । मलेशियाको अर्थतन्त्रमा पामको ठूलो हिस्सा छ र यसको खरीदकर्ता ठूलो देश भारत हो ।

नेपालले भने कच्चा पाम आयात गरेर प्रशोधित तेल निर्यात गर्ने गरेको छ । नेपालले व्यापार सुविधा अन्तर्गत भन्सारमा छूट पाएकाले नेपाली उत्पादन सस्तो पर्न गई भारतमा निर्यात बढेको हो । तर अहिले लागेको प्रतिबन्धले नेपालको निर्यात व्यापारमा ठूलो असर पार्ने देखिन्छ । नेपालको प्रमुख निर्यात वस्तु गलैंचा, चिया, जडीबुटी, पस्मिना आदिको निर्यात घटिरहेको अवस्थामा पामको निर्यात बढेको थियो । तर निर्यातमा देखिएको सुधारका पछाडि पाम तेलको निकासी प्रमुख कारण थियो । अब त्यो नै बन्द हु“दा निर्यातको आ“कडा तल झर्ने देखिन्छ । यो प्रकरणले नेपालको निर्यातजन्य वस्तुको ‘बास्केट’ फराकिलो हुनुपर्ने औंल्याएको छ । 

 यहा“नेर के बिर्सनुहुन्न भने भारतीय व्यापारीहरूले नेपालबाट पाम तेल आयात गर्न दिएकोमा विरोध गरेका थिए र भन्सारमा दिएको सुविधा रोक्नुपर्ने माग गरेका थिए । यस्तोमा भारतीय सरकारको परिपत्रको आशय जेजस्तो भए पनि त्यही आधारमा भारतको भन्सार विभागले नेपाली पाम तेल रोकेको हुन सक्छ । 

नेपालको कुल निर्यातमा २५ प्रतिशत हिस्सा पाम तेलको छ । भन्सार विभागको तथ्यांक अनुसार नेपालबाट ५ महीनामा ११ अर्ब ५२ करोड रुपैया“ बराबरको पाम तेल भारत निकासी भएको छ । हुन त पाम तेलको निर्यात अल्पकालीन लाभ हो भन्ने धेरैले भन्दै आएका थिए । तैपनि उद्योगीहरूले तोरी मिलमा पाम तेल प्रशोधन गर्न थालेका थिए र नया“ मिल पनि थपिएका थिए । निर्यातको सम्भावना बढ्दै जा“दा उद्योगीहरूको लगानी पनि यस क्षेत्रमा बढिरहेको छ ।

यस्तोमा पामको निर्यात रोकि“दा मुलुकको अर्थतन्त्रमा समस्या थपिन सक्छ । त्यसैले सरकारले कूटनीतिक माध्यमबाट प्रतिबन्धको वास्तविकता बुझ्नुपर्छ र प्रतिबन्ध खुलाउन पहल गर्न ढिला गर्नुहुन्न । अहिलेको निर्यात सरकारी निर्देशनअनुसार रोकिएको हो तर भारतस“ग भएको सन्धिअनुसार यस्तो निर्यात रोक्न मिल्दैन । यो विषयलाई नेपाले कूटनीतिक रूपमा उठाएर समाधान निकाल्न ढिला गर्नु हुँदैन । 

पाम मात्र होइन, अन्य उत्पादनहरू पनि तेस्रो मुलुकबाट ल्याएर भारतमा निकासी हु“दै आएको पाइन्छ । यसरी निकासी भएका वस्तुमा निश्चित प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि हुनुपर्ने व्यवस्था पनि छ । तर, पनि तेस्रो मुलुकबाट आयात गरी आफ्नो देशमा निर्यात भएका वस्तुबारे भारतले बेलाबेलामा चासो प्रकट गरेको पाइन्छ । यो तथ्यलाई मनन गरी भारत सरकारलाई नेपालले विश्वासमा लिनु आवश्यक देखिन्छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्