ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | English
arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

माल पाएर चाल नपाएको रेशम धागो प्रशोधन केन्द्र,खण्डहर बन्दै

२०७६ माघ, ११  
प्रदेश ०१
Image Not Found
कृषि मन्त्रालयले बजेट निकासा गर्न छाडेपछि वार्षिक ६० लाखको रेशम धागो विक्री गर्दै आएको रेशम प्रशोधन केन्द्र इटहरी लथालिंग अवस्थामा । तस्वीर : वेदराज पौडेल/ आर्थिक अभियान दैनिक  
author avatar अभियान संवाददाता

माघ ११, विराटनगर । साना किसानका लागि आर्थिक उन्नतिको आधार बन्न सक्ने रेशम खेतीको विकास र अनुसन्धानका लागि स्थापना भएको रेशम प्रशोधन तथा अनुसन्धान केन्द्र बजेट अभावमा खण्डहर बनेको छ । 

५ वर्ष अघि सम्म रू.६० लाखको रेशम धागो विक्री गरि राजस्व जम्मा गर्दै आएको रेशम प्रशोधन केन्द्र इटहरीका कर्मचारीहरु अहिले बजेट अभाव भएकै कारण काम बिहीन भएका छन् ।
विभागले दिदै आएको रू. १करोड बढीको बजेट पाँच वर्षदेखि कटौती भएपछि प्रशोधनको काम पनि ठप्प भएको छ । 

दक्षिण कोरिया र जाइकाको समेत सहयोगमा विसं २०५२ सालमा स्थापना भएको रेशम प्रशोधन केन्द्रले किसानलाई रेशम खेतीका लागि प्राविधिक र आर्थिक सहयोग समेत गर्दै आएको थियो । किसानलाई रेशमका अण्डा वितरण, खेतीका लागि प्राविधिक सहयोग, खोर मर्मतमा रकम र उत्पादन भएको रेशमका कोकुन किसानबाट खरीद गरी प्रशोधन गरेर रेशमको धागो विक्री गर्ने काम केन्द्रले गर्दै आएको थियो । 

झण्डै रू.१ करोड ५० लाखसम्म बजेट आउने केन्द्रमा अहिले तलबका लागि मात्र बजेट आउने गर्छ । कर्मचारी भन्छन्, ‘सबै कार्यक्रमको बजेट कटौती गरेपछि हामी अहिले किसानका सल्लाहाकार मात्र भएका छौं, इलाम, झापा लगायतका जिल्लामा अहिले पनि रेशम खेती र प्रशोधन भइरहेको छ, किसानहरु अहिले पनि रेशमको फूल लगायतको प्राविधिक सहयोग माग्छन ।’ 
सकेसम्म कार्यक्रम नभएपनि आफूहरुले किसानहरुलाई सहयोग गरिरहेको कार्यालयका निमित्त प्रमुख जयप्रसाद गेलालले बताए । 

उपसचिव स्तरका कार्यालय प्रमुख सहित १३ जनाको दरबन्दी रहेको कार्यालयमा अहिले अधिकृत सहित ११ जना मात्र कर्मचारी छन् । तीन वर्ष अघि जिल्ला कृषि विकास कार्यालय सरुवा भएका उपसचिव राजकान्त झा पछि अहिले कार्यालय प्रमुख विहिन बनेको छ रेशम प्रशोधन केन्द्र । 

केन्द्रले किसानबाट रू.३७५ मा काकुन किनेर रेशमको धागो बनाइ रू.१ हजार ९०० देखि ३ हजार ५०० सम्म प्रतिकिलोको विक्री गर्दै आएको केन्द्रले अहिले बजेट अभाव किन्ने र प्रशोधन गर्ने दुवै काम बन्द गरेको छ ।
 
५ वर्षदेखी काकुनको मूल्य रू.३७५ मात्रै भएपछि अहिले रेशम खेतीका लागि किसान त्यति उत्साहित छैनन् । किसानहरुका उत्पादन केन्द्रले खरीद नगरेपछि सोझै व्यापारीलाई सम्पर्क गराइदिन थालेको उनी बताउँछन् ।  

वार्षिक रुपमा ७०० देखि १५०० किलोसम्म धागो उत्पादन गर्दै आएको केन्द्रबाट उत्पादीत धागो किन्न भारतबाट व्यापारीहरु आउने गर्थे । ‘विश्वबजारमा भारत र चीन भन्दा पनि राम्रो रेशम नेपालको भएकाले त्यताका व्यापारीले हारालुछ गरेर किन्थे’, गेलालले भने ।  

नेपालमा नै सवैभन्दा राम्रो रेशम प्रशोधन उपकरण सहितको रेशम अनुसन्धान कार्यालय इटहरीको रेशम कोकुन ब्वाईलर कक्ष र मेशिन तथा कोकुन उत्पादन कक्ष माकुराको जालोले पुरै लथालिङ्ग र काम नै नलाग्ने अवस्थामा पुगेको छ भने अर्को तर्फ करोडौको रेलिङ्ग मेसिन पनि नचलेपछि खिया लागेर पुनः प्रयोगमा आउन नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेको अधिकृत गेलालले जानकारी दिए । उनका अनुसार ती मेसिनहरु ७ करोड अनुदानमा जडान गरिएको थियो । 

केन्द्रले आगामी आवमा रेशम कीरा पाल्नका लागि किसानलाई घर मर्मतका लागि भनेर प्रदेश सरकारलाई बजेट प्रस्ताव गरेको छ । यदि सरकारबाट बजेट प्राप्त भएमा किसानलाई आर्थिक रूपमा सहयोग गर्ने केन्द्रको योजना छ ।

रेशमका लागि आवश्यक आहारा किम्बुको बिरुवा विक्री मात्र केन्द्रको आम्दानी रहेको छ ।नेपालमा वर्षेनी २५० मेट्रिक ट्रन धागोको माग छ । रू.२ अर्बभन्दा बढीको धागोको आयात भइरहे पनि, सरकारले माग धान्ने गरी उत्पादन गर्न नसकेको गेलालको भनाइ छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्