ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | Newbiz
arthik abhiyan
ad banner Mango Tech Digital Marketing Solution

नेपालीलाई फर्काउने समय

२०७७ बैशाख, २२  
सम्पादकीय
NA

कोभिड–१९ का कारण विश्वका अत्यधिक मुलुक लकडाउन हुँदा वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपाली कामदारहरूले रोजगारी गुमाउँदै गएका छन् र तिनलाई नेपाल फर्काउनुपर्ने बाध्यता सृजना भइसकेको छ । तर, कति नागरिक विदेशमा कुनकुन प्रयोजनका लागि गएका छन् भन्ने यकिन तथ्यांक सरकारसँग रहेको पाइँदैन । सही तथ्यांक नै नभएको अवस्थामा तिनीहरूको उद्धार र व्यवस्थापन पक्कै पनि कठिन हुनेछ ।

कोरोनाका कारण विश्व अर्थतन्त्रमै महामन्दी आएको छ र आगामी दिशा र प्रवृत्ति कस्तो हुन्छ भन्नेमै अन्योल छ । यस्तोमा आफ्ना नागरिकलाई स्वदेशमै व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन सक्छ ।

सरकारको पहिलो प्राथमिकता विदेशमा अलपत्र परेका नेपालीहरूलाई उद्धार गर्नु नै हुनुपर्छ । नेपालीहरूको श्रम गन्तव्य मुलुकहरू कोभिड–१९ र लकडाउनका कारण समस्यामा छन् । उनीहरूको अर्थतन्त्रमा निकै ठूलो समस्या आएको छ । ती देशमा रोजगारी गुमाएर अलपत्र परेका नेपालीहरूको संख्या लाखौं भएको अनुमान छ । तिनलाई उद्धार गरेर ल्याउन उनीहरूको सही तथ्यांक आवश्यक हुन्छ । वैदेशिक रोजगारीमा मात्र होइन, अध्ययन, उपचार तथा अन्य कामका लागि समेत विदेशमा पुगेका नेपालीहरू अहिले संकटमा फसेका छन् । तर, कुन देशमा आफ्ना नागरिक कति छन् भन्ने पूर्ण तथ्यांक सरकारसँग नै नहुनु विडम्बना हो ।

सरकारले तत्कालै विदेशमा रहेका नागरिकहरूको संख्या, तिनको अवस्था आदिबारे सही तथ्यांक पत्ता लगाउनुपर्छ । सरकारी निकायहरूमा रहेकै तथ्यांकलाई एकीकृत गर्दा पनि मोटामोटी तथ्यांक निक्लन सक्छ । यही तथ्यांकको विश्लेषण गरी आगामी रणनीति तय गर्न सरकारलाई सहज हुनेछ । कोरोनाका कारण विश्व अर्थतन्त्रमै महामन्दी आएको छ र आगामी दिशा र प्रवृत्ति कस्तो हुन्छ भन्नेमै अन्योल छ । यस्तोमा आफ्ना नागरिकलाई स्वदेशमै व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन सक्छ । व्यवस्थापनको तत्कालीन र दीर्घकालीन रणनीति तय गर्न विदेशमा गएको नागरिकको संख्या, तिनको शीप, तिनले गरेको अध्ययन र अनुभव आदिको तथ्यांक उपयोग गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले विदेशमा रहेका आफ्ना नागरिकको वास्तविक संख्या र अवस्थाको तथ्यांक लिनु जरुरी हुन्छ ।

अर्को तत्कालको आवश्यकता भनेको ती नागरिकलाई मुलुकमा फिर्ता ल्याउनु हो । तर, यसमा सरकार कत्ति पनि गम्भीर भएको देखिँदैन । छिमेकी मुलुक भारतमा अड्किएका विद्यार्थी, रोजगारीका लागि गएको कामदारहरूको अवस्था निकै दयनीय भएको समाचार आइरहेका छन् । तर, प्रधानमन्त्रीले त्यहाँ फसेका नागरिकलाई नेपाल ल्याउँदा जोखिम बढ्ने भन्दै उतै रोक्नुपर्ने कुरा बताएको समाचार सार्वजनिक भएको छ । सरकार जनताको अभिभावक बन्नुपर्नेमा गैरजिम्मेवारी व्यक्त गर्नु पक्कै पनि उपयुक्त मान्न सकिँदैन ।

मुलुकको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को २५ दशमलव ४ अनुपातमा विप्रेषण भित्रिइरहेको सन्दर्भमा वैदेशिक रोजगारीमा अकस्मात् धक्का लाग्दा त्यसबाट अर्थतन्त्र जोगाएर अगाडि बढाउनु निकै चुनौतीपूर्ण देखिन्छ । यस्तोमा उचित रणनीति तय गर्न सही तथ्यांक आवश्यक हुन्छ । लकडाउनपछि करीब ५ लाखको हाराहारीमा वैदेशिक रोजगारीमा गएकाहरू फर्किएको अनुमान छ भने तत्कालै ३ लाखको हाराहारीमा नेपालीहरू स्वदेश फर्कने अनुमान सरकारले गरेको छ । यिनीहरूलाई व्यवस्थापन गर्न सरकारसँग पर्याप्त स्रोत छैन । सरकारको आम्दानीले दैनिक प्रशासन चलाउनसमेत नसक्ने अवस्था देखिँदै छ र विकास निर्माणका लागि विनियोजन गरिएका बजेट कटौती गर्ने क्रम शुरू भइसकेको छ । यसबाट असर पर्ने क्षेत्र भनेको रोजगारी घट्नु नै हो ।

सरकारसामु रोजगारी सृजना ठूलो चुनौती बन्ने निश्चित छ । प्रधामन्त्री रोजगार कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउँदा केहीले रोजगारी त पाउँछन् नै । त्यसमा समावेश नभएका लाखौं बेरोजगारलाई के गर्ने भन्नेमा सरकारले अत्यन्त साहसिक र नयाँ खालको कार्यक्रम ल्याउनु आवश्यक हुन्छ । त्यो भनेको कृषिक्षेत्रमा रोजगारी सृजना गर्नु हो, जसका लागि कृषिलाई आकर्षक पेशा बनाउनु जरुरी हुन्छ । नेपालमै विदेशका कामदारहरूले काम गरिरहेको सन्दर्भमा ती क्षेत्रमा नेपालीहरूलाई नै काममा लगाउन नसकिने होइन तर श्रमको सम्मान र उत्पादकत्व नबढाउने हो भने नेपालीहरू त्यसमा टिक्न सक्ने देखिँदैन ।

आगामी दिन नेपालका लागि निकै कष्टकर हुने निश्चितप्रायः छ । तर, चुस्त र कार्यान्वयनमुखी रणनीति लिएर राजनीतिक अठोट र प्रतिबद्धताका साथ लागू गर्ने हो भने अर्थतन्त्रको रूपान्तरणको सम्भावना पनि उत्तिकै देखिन्छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्