ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | Newbiz
arthik abhiyan
ad banner Apache RTR 200 ABS

दलीय झगडाबाट माथि उडेर विकासमा ध्यान दिनुपर्छ

२०७७ पौष, १७  
पाठक विचार
NA

कोरोना महामारीले थलिएको अर्थतन्त्र अहिले विस्तारै चलायमान हुन थालेको छ । धेरैजसो व्यापारव्यवसाय, उद्योगकारखाना सञ्चालनमा आएका छन् । माथिल्लो तामाकोशी, मेलम्ची खानेपानी, भैरहवा र पोखरा विमानस्थल, मध्यपहाडी लोकमार्ग इत्यादि पूर्वाधार निर्माणको अन्तिम चरणमा छन् । आन्तरिक तथा बा≈य उडान पनि शुरू भएको छ । सडक यातायात पूर्णरूपमा सञ्चालनमा आइसकेको छ । आन्तरिक पर्यटन चलायमान हुन थालेको छ ।

यसरी कोभिडको असरबाट अर्थतन्त्र विस्तारै चलायमान हुन थालेको देखिए पनि सरकारको नेतृत्व गरिरहेको दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) को आन्तरिक किचलोका कारण निम्तिएको पछिल्ला राजनीतिक घटनाक्रमले देशको अर्थतन्त्र र विकासको गतिमा अनिश्चय सृजना भएको छ । सरकारको नेतृत्व गरेको दल नै विभाजनको बाटोमा लागेपछि अबको राजनीति मुठभेडतर्फ जाने हो कि भन्ने भय पैदा भएको छ । यसले स्वदेशी र विदेशी लगानी र त्यसले अर्थतन्त्रमा ल्याउन सक्ने परिणाम नकारात्मक हुन सन्छ ।

आउँदो वैशाखमा प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन हुने भयो भने सरकारले २० अर्बभन्दा बढी खर्च गर्नुपर्ने देखिन्छ । चुनावका लागि बजेट बनाइएको छैन । त्यसैले विकास खर्च काटेर चुनावमा खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ । सरकारलाई खर्च जुटाउन स्रोतको अभाव छैन । तर, भएको स्रोतको उपयोग गर्ने क्षमताकै कमी देखिन्छ । चुनावले अनौपचारिक रूपमा रहेको वा अवैध धनसम्पत्ति वा पैसा बाहिर आउन सक्छ । यसले आर्थिक क्रियाकलापलाई केही समयका लागि एक हदसम्म चलायमान बनाउनेछ ।

बहुदलीय व्यवस्था अँगालेपछि नै हामीले खुला बजारको नीति अपनायौं । विदेशी लगानीलाई देश भित्र्याउन अनुमति दियौं । पहिले जुनसुकै लगानीका लागि पनि लाइसेन्स लिनुपर्ने थियो । त्यो लाइसेन्स तन्त्र २०४९ सालमा अन्त्य भयो । तर, पछिल्लो २० वर्षको अवधिमा उद्योग कलकारखानाहरू बढ्नुपर्नेमा एउटै अर्थतन्त्रमा यसको अंश १२ प्रतिशतबाट ५ प्रतिशतमा समेटिएको छ ।

यसैबीच हाम्रासामु करीब करीब चुनाव आइपुगेको छ । प्रतिनिधिसभा पुनःस्थापित भए पनि चुनाव चाँडै नै हुने सम्भावना छ । एउटै दलले त सरकार चलाउन सकेन भने संयुक्त सरकार चल्ने सम्भावना त झनै छैन । अबको निर्वाचनमा राम्रो नेता चयन गर्न सक्नुपर्छ । गाली विरोध गर्नु मात्र होइन, जनतालाई खुशी बनाएर देश बनाउने नेतालाई छान्न सक्नुपर्छ ।

विदेशी मुलुकको जस्तै हाम्रो देशमा पनि लोकतन्त्र ल्यायौं जुन सराहनीय कुरा हो । तर, दुःखलाग्दो कुरा ३ दशक बितिसक्दा पनि विकासचाहिँ अरू देशले जस्तो गर्न सकेनौं ।
विकास ढिलो गतिमा भयो भनेर एकतन्त्रीय शासनको विरोध भएको हो । देशको विकास होला भनेर लोकतन्त्रका लागि नेताहरू लडे, जनताले साथ दिए । लोकतन्त्र आएपछि देशको मुहार फेरिएला, विकास होला भन्ने आशा निराशामा परिणत भयो । नेपालीहरू परिवार छोडेर रोजगारीका लागि विदेश जान बाध्य भए । राजनीतिमा लाग्नेहरू गलत तरीकाले कमाउने काममा व्यस्त भए । यही कारण देश झन्झन् पछि धकेलियो ।

पैसाका लागि जे पनि गर्ने राजनीतिक नेतृत्व भएकाले पैसा र विलासिताको देखासिकी बढ्यो उत्पादन बढाउन सकिएन । उपभोग बढ्यो तर उत्पादन गर्न नसक्दा आयात बढ्यो । यसले समाजमा विकृति भित्रियो ।

लोकतन्त्र आउनुअघि एकतन्त्र शासनमा पञ्चहरू भ्रष्ट भए, जनतालाई स्वतन्त्रता दिएनन् भनेर आन्दोलन भएको थियो । तर, भ्रष्टाचार रोकियो त ? झन बढ्यो । जनतालाई सधैं राजनीतिक अन्योलमा मात्र भयो । जनता पनि विभाजित भए । धेरै दलका धेरै कुरा हुँदा जनताले साँचो र गलत छुट्याउन नसक्ने अवस्थासमेत आयो । समाजलाई यहाँको लोकतन्त्र नपचेको जस्तो भयो । धेरै दल, धेरै नेता, धेरै कार्यकर्ता, अनभिज्ञ जनता आदि मिश्रणको कारणले गर्दा नेपालको राजनीति असफल तवरले गुज्रिराखेको हामीले पायौं ।

राजनीतिक कलह आफ्नो ठाउँमा विकास आफ्नो ठाउँमा हुनुपर्ने हो तर यहाँ त जुन सरकार आए पनि रिस, डाह, झगडा मात्र भइरहेको देखिन्छ । झगडा तीव्र देखिन्छ भने विकासको गतिचाहिँ सुस्त । झन्डै २ तिहाईको सरकार हुँदा पनि सरकार सफल हुन सकेन । राजनीतिक अशान्ति खिचातानी जस्ता प्रक्रियाले नेपाली जनता धेरै दुःखी भएका छन्, यस्तो अवस्थामा कसलाई दोष दिने यो करा बुझ्न गार्‍हो भएको छ ।

खाद्यान्न भण्डारमा खानेकुराहरू पर्याप्त हुँदा पनि हामीले पकाएर खान नजानेको अवस्थामा हामी अहिले छौं । सबै दलको हविगत हामीले देख्यौं तर कुनै दल सफल हुन सकेन । अब हामीले लोकतन्त्रबाट राम्रो अपेक्षा गर्ने हो भने देशमा रहेका रम्रा बुद्धिजीवीहरूको समूह खडा हुनु जरुरी छ, कार्यकर्ता स्वाभिमानी हुन जरुरी छ । खराब नेताहरूप्रति समाजले कडा प्रतिक्रिया देखाउन नसकेको र यस्तै हो भन्ने सोच भएकाले नेताहरू नसच्चिएको मान्न सकिन्छ ।

हाम्रो देशमा खराब मात्रै होइन, राम्राराम्रा व्यक्तिहरू पनि छन् । यिनीहरूले आफ्नै हिसाबले योगदान गरिराखेका छन् । तर, तिनको मूल्यांकन हुन सकेको छैन । कुलमान घिसिङ, अनुराधा कोइराला, महावीर पुन, सन्दुक रूइतजस्ता अनेक व्यक्ति छन् । अझ कतिपय व्यक्ति त चर्चामा नआईकन काम गरिरहेका छन् । त्यसैले सबै निराशा मात्र होइन, आशाका ठाउँ पनि छन् ।

नागरिकले आप्mनो कर्तव्य राम्ररी निर्वाह नगर्दा पनि समस्या बढेको हो । निर्वाचनका बेलामा राजनीतिक दर्शन हेरेर भोट हाल्ने अथवा पैसाको प्रलोभनमा भोट दिने गर्दा खराब व्यक्तिहरू नै बारम्बार चुनावमा जित्ने गरेका छन् । निर्वाचनमा जितेपछि जनतालाई वास्ता नगर्ने नेतालाई अब आउने निर्वाचनमा प्रत्येक नागरिकले स्पष्टीकरण लिनुपर्छ । विकास निर्माणका कामले किन गति लिएन ? किन स्थिति बसाल्ने कुरामा नेताहरूले काम गरेनन्, किन आफन्तलाई मात्र प्राथमिकता दिए भनेर तिनलाई केरकार गर्नुपर्छ । नागरिकको कर्तव्य विकास भएन भनेर सरकारलाई गाली गर्ने मात्र होइन, गलत काम गर्ने नेतृत्वलाई दण्डित गर्ने पनि हो । आगामी निर्वाचनमा यस्ता गलत नेतृत्वलाई हराएर विकास र निमाणका साथै स्थिति बसाल्ने र प्रणालीमा विश्वास गर्नेलाई निर्वाचित गर्नु पनि नागरिकको जिम्मेवारी हो ।

रामकेशरी वैद्य

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्