ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | Newbiz
arthik abhiyan
ad banner Apache RTR 200 ABS

घर, अपार्टमेन्ट, हाउजिङमा हुने जोखिम न्यूनीकरण गर्न सम्पत्ति बीमा

२०७७ पौष, २४  
अभियान परिशिष्ट (सप्लिमेन्ट)
Image Not Found
author avatar मिलन विश्वकर्मा

काठमाडौं । लाखौं, करोडौं रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएका घर, अपार्टमेन्ट, हाउजिङ तथा व्यावसायिक भवन सम्भावित जोखिमबाट कसरी बचाउने विषयमा चिन्ता छ ? त्यसो भए ‘घर बीमा’ उपयुक्त हुन सक्छ ।

बीमाले नै विभिन्न जोखिमबाट घर, अपार्टमेन्ट तथा व्यावसायिक भवनमा हुने क्षतिलाई आर्थिक रूपमा कमी गर्न सकिन्छ । घर बीमाले नै सम्भावित जोखिमबाट घर, व्यावसायिक भवन, अपार्टमेन्ट तथा हाउजिङलाई आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्न सक्छ ।

पछिल्लो समय घर बीमालाई नै समावेश गर्ने गरी बीमा समितिले सम्पत्ति बीमा निर्देशिका ल्याएको छ । त्यसअनुसार घर, व्यावसायिक भवन, अपार्टमेन्ट र हाउजिङहरूमा हुने अधिकांश जोखिमको बीमा गर्न सकिन्छ । यस्तै, भूकम्प, बाढीलगायतका कारण हुने क्षतिलाई आर्थिक रूपमा न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ । विशेषगरी दैवीप्रकोपका कारण हुने जोखिमलाई बीमाले बहन गर्नेछ ।

उक्त निर्देशिकाअनुसार व्यक्तिगत प्रयोजन अर्थात् निजी आवासका लागि बनाइएका घरको घर बीमालेखअनुसार बीमा गर्न सकिछ । यस्तो बीमामा अग्नि तथा चट्याङ, भूकम्प, बाढी तथा जलमग्न, पहिरो तथा जमिन भासिने, आँधी, हुरी–बतास, हुलदंगा तथा हडताल, आतंकवाद, द्वेषपूर्ण कार्यलगायत जोखिम समावेश गरिएको छ ।

यसमा १ करोड रुपैयाँसम्मका घरको बीमा गर्दा प्रतिहजार ५० पैसा बीमाशुल्क लाग्छ । त्योभन्दा बढी मुल्यको घरको बीमा गर्दा भने प्रतिहजार १ रुपैयाँ ५० पैसा बीमाशुल्क लाग्नेछ ।

यस्तै, व्यावसायिक प्रयोजनका भवन (अपार्टमेन्ट, कोलोनी, व्यनवसायिक मल) को भने सम्पत्ति बीमालेखअनुसार बीमा गर्न सकिन्छ । यसमा पनि घरबीमाकै अनुसार जोखिम बहन हुने गर्छ । तर, यसको बीमाशुल्क दर भने महँगो छ ।

यसमा न्यूनतम प्रतिहजार एक रुपैयाँ ५० पैसा बीमाशुल्क लाग्नेछ ।

साथै, निर्माण चरणमा रहेका घर, अपार्टमेन्ट, व्यावसायिक भवनको पनि बीमा गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ । अग्ला अपार्टमेन्ट तथा कमर्सियल कम्प्लेक्स अर्थात् निर्माणका चरणमा रहेका व्यावसायिक भवनको कन्ट्याक्टर्स अल रिक्सबाट बीमा गर्दा अग्नि, भूकम्प, बाढी तथा जलमग्न, पहिरो आदिबाट हुने जोखिम बहन हुन्छ ।

यो चरणमा गरिने बीमाले निर्माण अवधिको मात्र जोखिम बहन गर्छ । निर्माण सकिएपछि भने सम्पत्ति बीमाअनुसार छुट्टै बीमा गर्नुपर्ने हुन्छ ।

हाल नेपालमा सञ्चालन भएका २० निर्जीवन बीमा कम्पनीले यस्तो बीमा सुविधा दिँदै आएका छन् । यी सबै प्रकारको बीमाको अवधि १ वर्षको हुनेछ । त्यसअनुसार सम्बन्धित व्यक्तिले हरेक बर्ष बीमालेख नवीकरण गर्नुपर्छ ।

यस्तो बीमामा आफ्नो आवश्यकताअनुसार जोखिमको मात्र बीमा गर्नु बुद्धिमानी ठहर्छ । किनकि, जोखिमकै आधारमा बीमाशुल्क र त्यसका आधारमा कम्पनीले क्षतिपूर्ति दिने भएकाले यसो गर्नु बुद्धिमानी देखिएको हो ।

बीमा प्रस्ताव फाराममा आफूले बीमा गर्न चाहेको घर वा व्यवसायको यथार्थ विवरण भर्नुपर्छ । यसको अर्थ पसल, गोदाम वा स्टक राख्नुपर्ने सामान आदिबारे स्पष्ट खुलाउनुपर्छ ।

घरको मूल्य घटाएर बीमा गर्दा क्षति भएको अवस्थामा दाबी भुक्तानी थोरै हुने भएकाले वास्तविक विवरण भरेर मात्र सम्पत्तिको बीमा गर्नुपर्ने कम्पनीहरू बताउँछन् ।

स्वतःस्फूर्त हुँदैन घरको बीमा
नेपालमा घरको बीमा गर्ने सुविधा पहिलेदेखि नै छ । तर, आम मानिसले स्वतःस्फूर्त रूपमा यस्तो बीमा नगर्ने गरेको कम्पनीहरू बताउँछन् । विशेषगरी निजी आवासका लागि बनाइएका घरको बीमा नगन्य मात्रामा मात्र हुने गरेको कम्पनीहरूको भनाइ छ ।

व्यावसायिक प्रयोजनका लागि बनाइएका भवन, अपार्टमेन्ट तथा हाउजिङको मात्र स्वतःस्फूर्त बीमा हुने गरेको एनएलजी इन्स्योरेन्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सुनील बल्लभ पन्तले बताए ।

साथै, बैंकबाट कर्जा लिएर बनाएका निजी निवासको पनि बीमा हुने गरेको उनको भनाइ छ । ‘बैंकबाट कर्जा लिएर बनाइएका घरको अनिवार्य बीमा गर्नुपर्ने हुन्छ । यसमा बैंकले पनि आवश्यक सहजीकरण गरेको हुन्छ’, उनले भने, ‘तर, निजी निवासको त्यति बीमा हुने गरेको छैन ।’

०७२ को भुकम्पले पनि घर बीमामा अपेक्षाअनुसारको चेतना नल्याएको उनले सुनाए । ‘उक्त भूकम्पले घर बीमामा जुन किसिमको जनचेतना आउँछ भनेका थियौं, त्योअनुसार आएन’, उनले भने, ‘भूकम्पअघि र भूकम्पपछि हुने हुने घर बीमाको व्यवसायमा त्यति ठूलो मात्रामा परिवर्तन देखिएको छैन ।’

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्