ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | Newbiz
arthik abhiyan
ad banner Apache RTR 200 ABS

विद्युत् निर्यातको संकेत

२०७७ पौष, २८  
सम्पादकीय
Image Not Found

नेपालभित्र मात्र विद्युत् विक्रीमा सीमित भएको नेपाल विद्युत् प्राधिकरण पहिलोपटक विद्युत् विक्रीका लागि विदेशी बजारमा प्रवेश गरेको छ । पछिल्लो केही वर्ष पावर एक्सचेन्जमार्फत भारतीय बजारमा विद्युत् निर्यात गरे पनि व्यापारिक रूपमा भारतमा बिजुली निर्यात गर्ने गरी प्राधिकरण टेन्डरमा सहभागी भएको छ । सानो पहल भए पनि यसको महत्तव निकै र दूरगामी रहेको छ ।

प्रतिस्पर्धाका आधारमा बिजुली निर्यात गर्न प्राधिकरण टेन्डरमा सहभागी हुँदा आगामी दिनमा बिजुली विक्रीका लागि अन्य टेन्डरमा सहभागी हुन, विद्युत् विक्री शुल्कमा बार्डेनिङ गर्नसमेत प्राधिकरणलाई सबल बनाउने विश्वास गर्न सकिन्छ ।

भारतको बीआरपीएल नामक कम्पनीले भारतकै एनभीभीएनमार्फत आह्वान गरेको टेन्डरमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरण सहभागी भएको छ । प्राधिकरणले जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म अर्थात् ४ महीना २५ मेगावाट विद्युत् विक्री गर्न टेन्डर हालेको हो । नेपाल विद्युत् नियमन आयोगले नेपालमा खपत भएर बढी भएको बिजुली बेच्न स्वीकृति दिएसँगै प्राधिकरणले यो टेन्डरमा सहभागी भएको हो ।

टेन्डरमा सहभागी हुनु नै नेपालको विद्युत् निर्यातमा महत्त्वपूर्ण अध्याय मान्न सकिन्छ । यद्यपि यसअघि प्राधिकरणले आफूकहाँ बढी भएको बिजुली भारतलाई नबेचेका भने होइन । नेपालले गत आव २०७६/७७ मा करीब ९५ करोड रुपैयाँको बिजुली भारतलाई बेचेको थियो । अहिले भने प्रतिस्पर्धाका आधारमा बिजुली निर्यात गर्न प्राधिकरण टेन्डरमा सहभागी भएको हो । यसले आगामी दिनमा बिजुली विक्रीका लागि टेन्डरमा सहभागी हुन, विद्युत् विक्री शुल्कमा बार्गेनिङ गर्नसमेत प्राधिकरणलाई सबल बनाउने विश्वास गर्न सकिन्छ ।

नेपालमा उत्पादित वस्तुहरूमा प्रतिस्पर्धी क्षमता कम भएकाले निर्यात क्षमतासमेत कमजोर रहेको छ । त्यसमा पनि बढ्दो आयातका कारण व्यापारघाटाको आँकडा चुलिँदो छ । निर्यात र आयात व्यापारको अनुपात १ः१२ नाघिसकेको अवस्था छ । अहिले कोरोनाका कारण अर्थतन्त्र शिथिल हुँदा आयात घटे पनि व्यापारघाटाको आँकडामा खासै परिवर्तन हुने अवस्था देखिँदैन । यस्तोमा नेपालले निर्यातयोग्य वस्तुको खोजी गर्नु अनिवार्य हुन्छ । जलविद्युत्को निर्यात तुलनात्मक रूपमा बढी सम्भावनायुक्त क्षेत्र मानिएको छ । यसमा प्रतिस्पर्धात्मक र तुलनात्मक लाभ बढी भएकाले सरकारले निर्यातका लागि बजारको खोजीसमेत गरिरहेको छ ।

सरकारले १० वर्षभित्र १५ हजार बिजुली उत्पादन गर्ने रणनीति लिएको छ । त्यसअनुसार स्वदेशी तथा विदेशी लगानी आकर्षित गर्नेगरी विभिन्न छूट र सहुलियत प्रदान गरिएको छ । स्वदेशी निजी लगानीको थुप्रै साना आयोजनाहरू निर्माण सम्पन्नको चरणमा छन् । त्यस्तै प्राधिकरणको आप्mनै लगानीको माथिल्लो तामाकोशीलगायत ठूला आयोजनाहरू पनि निर्माणको अन्तिम चरणतिर पुगेका छन् । यी सबै आयोजना निर्माण भएपछि नेपाल विद्युत् निर्यातको चरणमा प्रवेश गर्नेछ । यस्तोमा अहिले विद्युत् विक्रीका लागि थालिएको पहल निकै उपयोगी हुनेछ ।

अहिले नेपालमा विद्युत्को माग २४९०७ मेवा प्रतिघण्टा रहेको छ । विद्युत् प्राधिकरणको आफ्नो प्रणालीबाट ६३१६ मेवा, निजीक्षेत्रबाट ६१८७ मेवा प्रतिघण्टा आपूर्ति भइरहेको छ । यसमा नपुग विद्युत् अहिले भारतबाट आयात भइरहेको छ । तर, वर्षा याम तथा रातको समयमा बिजुली खेर जाने अवस्था छ । अहिले बढी हुने बखत भारतलाई बिजुली दिने र चाहिएका बखत भारतका विभिन्न क्षेत्रबाट नेपालले किन्ने सहमति भई माग र आपूर्तिको सन्तुलन मिलाइएको छ । आफूलाई बढी हुने विद्युत् विक्री गर्न औपचारिक रूपमा नेपाल टेन्डरमा सहभागी हुँदा आगामी दिनमा बढी भएको विद्युत् विक्रीको बाटो खुल्ने देखिन्छ ।

नेपालसँग विद्युत् खरीद गर्न बंगलादेश इच्छुक भएको छ र यस सम्बन्धमा सम्झौतासमेत भएको छ । त्यस्तै भारतले पनि आफ्नो भूमि हुँदै नेपाललाई बिजुली निर्यात गर्न दिने सहमति भएको छ । त्यसै गरी निर्यातकै लक्ष्यसहित अरूण तेस्रोलगायत जलविद्युत् परियोजनाहरू निर्माणाधीन अवस्थामा छन् । नेपालमा जलविद्युत् क्षेत्रमा लगानी गर्न तयार भएका विदेशी लगानीकर्ताहरू बजार नपाइने हो कि भनी लगानी गर्न हिचकिचाएको अवस्था पनि छ । यस्तोमा भारतमा थोरै भए पनि प्रतिस्पर्धात्मक तरीकाबाट विद्युत् निर्यात गर्न सफल भए लगानीकर्ता विश्वस्त हुने सम्भावना देखिन्छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्