ई –पेपर | हाम्रो बारेमा | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast | Newbiz
arthik abhiyan
ad banner Apache RTR 200 ABS

पर्यटन पूर्वाधारमा लगानी

२०७७ फागुन, ११  
सम्पादकीय
Image Not Found

नेपालमा हिल स्टेशन पर्यटनको सम्भावना बारे निकै चर्चा भइरहे पनि ठोस काम हुन नसकिरहेको अवस्थामा नेपाल पर्यटन बोर्डले मुलुकका ६ ओटा प्रदेशका ३९ जिल्लालाई हिल स्टेशन जोनका रूपमा विकास गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ । पर्यटन क्षेत्रमा विविधीकरण नहुँदा मुलुकको पर्यटनले अपेक्षित गति लिन नसकिरहेको सन्दर्भमा हिल स्टेशन अवधारणा आउनु सकारात्मक हो । तर, हिल स्टेशनका लागि पर्याप्त पूर्वाधार भएन भने प्रभावकारी हुने सम्भावना कम देखिन्छ ।

केही घण्टाको यात्रामै शीतल स्थानमा आउन पाइने भएकाले भारतीय सीमावर्ती क्षेत्र नै हिल स्टेशन प्रडक्टका लागि राम्रो बजार हुन सक्छ ।

गर्मी याममा शीतल स्थानको खोजीमा आउने पर्यटक लक्षित गरी हिल स्टेशनको परिकल्पना गरिएको हो । नेपाल जस्तै भौगोलिक वातावरण भएका क्षेत्रलाई भारतले हिल स्टेशनका रूपमा विकास गरेको छ । दार्जजिङ, नैनीताल, मसुरी, गान्तोक, मिरिक, श्रीनगरजस्ता स्थल हिल स्टेशनका रूपमा चर्चित छन् ।

ती हिल स्टेशनमा आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको भीड लाग्ने गरेको छ । नेपालले पनि हिल स्टेशनको अवधारणामार्फत गर्मी छल्न आउने पर्यटक आकर्षित गर्न सक्छ । नेपालका सीमावर्ती भारतीय शहरहरूबाट गर्मी छल्न नेपाल आउने पर्यटक प्रशस्त हुने देखिन्छ । केही घण्टाको यात्रामै शीतल स्थानमा आउन पाइने भएकाले भारतीय सीमावर्ती क्षेत्र नै यस प्रडक्टका लागि राम्रो बजार हुन सक्छ । त्यस्तै, यूरोपेली मुलुकका पर्यटकहरू पनि हिल स्टेशनका ग्राहक हुने सम्भावना देखिन्छ । बोर्डले अहिले प्रस्ताव गरेका क्षेत्रमा पर्याप्त भौतिक पूर्वाधार बनाउने हो भने र पर्याप्त प्रचार गर्ने हो भने यी क्षेत्र निकै आकर्षक हुन सक्छन् । ‘गर्मी से बेहाल चलो नेपाल’ जस्ता प्रवद्र्धनात्मक सन्देशले पनि भारतीय पर्यटक लोभ्याइरहेको सन्दर्भमा भारतीय हिल स्टेशनमा जस्तै नेपालले पनि पर्याप्त भौतिक पूर्वाधार विकास गर्नु आवश्यक छ ।

नेपाल प्रचुर पर्यटकीय सम्भावना बोकेको मुलुक हो तैपनि केही लाख पर्यटक आगमनमा चित्त बुझाउनु परिरहेको छ । त्यसमा पनि गुणस्तरीय पर्यटकको संख्या निकै कम छ । पर्यटकीय प्रडक्टमा विविधीकरण हुन नसक्दा दोहो¥याई तेह¥याई आउने पर्यटकको संख्या निकै कम छ । यद्यपि यसको तथ्यांक कतै पनि पाइँदैन । नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ३ प्रतिशतभन्दा बढी योगदान दिएको, १० लाखभन्दा बढीलाई रोजगारी दिएको तथा विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने महत्त्वपूर्ण स्रोत भएको यो क्षेत्र सरकारको उच्च प्राथमिकतामा पर्नुपर्ने हो । तर, पूर्वाधार निर्माण तथा दिगो पर्यटनका लागि सरकारले आवश्यक मात्रामा लगानी र सहजीकरण गर्न सकेको छैन ।

नेपाल आफैमा प्राकृतिक रूपमा पर्यटकीय प्रडक्ट हो भन्न सकिन्छ । यसमा पर्यटकहरूको बसाइ सहज र आरामदायी बनाउनेलगायत केही पूर्वाधार थपिदिने हो भने पर्यटक लोभ्याउन पर्याप्त हुने देखिन्छ । तर, जति नै सुन्दर भए पनि पर्यटकहरूको बसाइ सहज बनाउने खालको भौतिक निर्माण बन्न नसक्दा एकातिर पर्यटकको औसत नेपाली बसाइ बढाउन सकिएको छैन । त्यस्तै पर्यटकीय प्रडक्टमा विविधीकरण नभएकाले उनीहरूले गर्ने खर्च पनि बढिरहेको छैन । संख्या बढेको अनुपातमा बसाइ र खर्च नबढ्दा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा पर्यटनको योगदान अपेक्षित मात्रामा हुन सकेको छैन ।

हिल स्टेशनको अवधारणा उपयुक्त भए पनि त्यसका लागि गुरुयोजना नै आवश्यक हुन्छ । हिल स्टेशन भनेको केही ठाउँमा होटलहरू बनाउनु मात्रै होइन । त्यहाँको पर्यावरण र प्राकृतिक सुन्दरतालाई समेत खलल नपुर्‍याई पूर्वाधार निर्माण गर्न आवश्यक हुन्छ । यसका लागि संघीय सरकार, प्रदेश र स्थानीय सरकार सबैको उत्तिकै सहभागिता र सक्रियता अपेक्षित हुन्छ । सरकारले जग्गा एकीकरण, भौगोलिक क्षेत्र निर्धारण, हिल स्टेशनका लागि आवश्यक नीति बनाइदिए पछि त्यसमा निजीक्षेत्रले लगानी गर्ने हो । कतिपय ठूला लगानीका लागि सार्वजनिक निजी साझेदारीको अवधारणमा पनि हुन सक्छ । यी सबैका लागि सरकारसँग स्पष्ट खाका हुनु आवश्यक छ । बोर्डले तयार पारेको खाकामा सरोकारवालाहरूसँग पर्याप्त छलफल गरी यस प्रडक्टलाई व्यापक बनाउने सके सीमित क्षेत्रमा रहेको नेपालको पर्यटनले फड्को मार्न सक्ने देखिन्छ ।

प्रतिक्रिया [0]
प्रतिक्रिया दिनुहोस्