ई –पेपर | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast |
arthik abhiyan
Tvs Raider

महाकाली सन्धिको अढाई दशकपछि दोधारा–चाँदनीमा नहर निर्माण थालिँदै

२०७९ साउन, १२  
सुदूरपश्चिम प्रदेश
Image Not Found

महेन्द्रनगर । नेपाल–भारतबीच भएको एकीकृत महाकाली सन्धिको अढाई दशकपछि कञ्चनपुरको दोधारा–चाँदनीमा नहर निर्माण गरिने भएको छ । सन्धिको २७ वर्षपछि नेपालले नहर निर्माणको तयारी गर्न लागेको हो ।

महाकाली सन्धि अनुसार भारतले नेपाललाई दोधारा–चाँदनीमा सिँचाइका लागि ३५० क्युसेक पानी नहरमार्फत उपलब्ध गराउनुपर्ने थियो । यसका लागि भारतले शारदा नहरबाट नेपाल सीमासम्म १ हजार १०० मिटर नहर निर्माण गर्नुपर्नेछ । तर भारतले निर्माण गर्ने नहरको अझै टुंगो छैन । नेपालले यसै वर्षदेखि आफ्नोतर्फ नहर निर्माण गर्ने भएको छ ।

महाकाली पारीको दोधारा–चाँदनीमा सिँचाइ सुविधाका लागि भारतले शारदा ब्यारेज (नहर)बाट सन्धिअनुसार पानी उपलब्ध गराउनुपर्नेछ । सन्धि भएको २७ वर्ष बित्दा समेत भारतले शारदा नहरबाट दोधारा चाँदनीलाई सिँचाइका लागि पानी उपलब्ध गराउन आनाकानी गर्दै आएको छ । नेपाल–भारत सीमासम्म भारतले १ हजार १०० मिटर मूल नहरसँगै अन्य संरचना समेत निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ ।

डेढ दशकअघिदेखि ब्रह्मदेव क्षेत्रबाट महाकाली सिँचाइ आयोजना तेस्रो चरणले मूल नहर निर्माण थाले पनि आयोजनाले पनि दोधारा चाँदनीतर्फ मूल नहर बनाउनुपर्ने विषय प्राथमिकतामा राख्न सकेको थिएन । पछिल्लो समय सिँचाइ आयोजना आफ्नो भूमिमा मूल नहर निर्माण गर्न अग्रसर भएको छ । महाकाली सिँचाइ आयोजना तेस्रो चरणका सिनियर डिभिजनल इञ्जिनीयर शम्भु पण्डितले दोधारा चाँदनीमा चालू आर्थिक वर्षमै नहर निर्माण गर्नेगरी तयारी भइरहेको बताए ।

‘भारतीय पक्षले सन्धिअनुसार त्यहाँ बनाउनुपर्ने नहर र संरचना निर्माण गर्न कुनै सुरसार गरेको छैन,’ उनले भने, ‘नेपाल–भारतका अधिकारीबीच हुने संयुक्त बैठकमा उक्त विषयमा छलफल हुने गरेको भए पनि निकास भने दिइएको छैन ।’ सन्धिअनुसार भारतले दोधारा चाँदनीमा ३ हजार ५०० हेक्टर क्षेत्रफलका लागि ३५० क्युसेक पानी उपलब्ध गराउनुपर्ने हो । सन्धिको ४ नं बुँदामा दोधारा चाँदनीलाई सिँचाइका लागि पानी उपलब्ध गराउनुपर्ने विषय समेटिएको छ ।

‘बँुदा नं ३ मा पञ्चेश्वर परियोजनाको विषय रहेकाले बुँदागत रूपमा कार्यान्वयन गरौं भन्नेमा भारतको जोड देखिन्छ,’ सिँचाइ स्रोतले भन्यो, ‘पञ्चेश्वर नबन्दासम्म दोधारा चाँदनीलाई पानी दिने विषयमा भारतीय पक्ष तयार देखिँदैन ।’ यता, सिँचाइ आयोजनाले भने भारतमाथि दबाब बढाउन पनि आफ्नो भूमिमा १ हजार २०० मिटर मूल नहर निर्माणको काम अघि बढाउँदै छ ।

‘नहर खनिने क्षेत्रको मुआब्जाका लागि सूचना सार्वजनिक गरिसकेका छौं,’ इञ्जिनीयर पण्डितले भने, ‘चालू आर्थिक वर्षमा ठेक्का प्रक्रिया सकेर ५०० मिटर नहर बनाइसक्ने गरी योजना अघि बढाएका छौं ।’ वर्षात्मा हरेक वर्ष महाकाली र जोगबुढा नदीको बाढीको त्रास दोधारा–चाँदनीका बासिन्दालाई रहन्छ । बाढीमा पानी उपलब्ध हुने गरे पनि आवश्यक पर्दा भने त्यहाँका बासिन्दाले बोरिङको पानीको सहारा लिनुपर्ने बाध्यता छ ।

‘छेउमै महाकाली बगेर के गर्नु, हामीलाई एक थोपा पानी छैन,’ दोधारा चाँदनी नगरपालिका–१ का नरबहादुर थापाले भने, ‘६ महीनामै गर्ने काम भारतीय पक्षले २७ वर्षसम्म पनि अघि बढाएको छैन ।’ शारदा नहरबाट पानी उपलब्ध गराउन सरकार गम्भीर हुनुपर्नेमा उनले जोड दिए । झन्डै २६ हजार मतदाता रहेको दोधारा–चाँदनी कुनै समय कञ्चनपुरकै विकट क्षेत्रका रूपमा चिनिन्थ्यो । महाकाली नदीमा एशियाकै लामो झोलुंगे पुल बनेपछि उक्त क्षेत्र मुलुकको मूल प्रवाहमा आएको छ ।

नेपालले ब्रह्मदेव क्षेत्रबाट महाकाली सिँचाइ आयोजना तेस्रो चरणअन्तर्गत हालसम्म झन्डै २८ किलोमिटर मूल नहर निर्माण गरेको छ । विसं २०६४ देखि उक्त नहर निर्माण गर्न थालिएको हो । भारतीय पक्षले भने नेपाल सीमासम्म भर्खरै १ हजार २०० मिटर नहर निर्माण गरेको छ । भारतले उक्त नहर २ वर्षमा निर्माण गरेको हो । उक्त नहरमा अब चाँडै महाकालीको पानी बग्ने आयोजनाले बताएको छ । रासस

Aarthik Abhiyan Viber Community
प्रतिक्रिया [0]

   

Nepali PatroRiddhi Siddhi Cement